Sodyum Hipoklorit
Yaygın olarak çamaşır suyu olarak bilinen, dezenfeksiyon ve ağartma işlemlerinde kullanılan güçlü bir kimyasal
Genel Bakış
Sodyum hipoklorit (NaClO, CAS No: 7681-52-9), klorun sodyum hidroksit çözeltisi içinde çözülmesiyle elde edilen yeşilimsi-sarı renkli bir sıvıdır. Genellikle çamaşır suyu olarak bilinir ve güçlü oksitleyici ve dezenfektan özellikleri nedeniyle yaygın olarak kullanılır.
Sulu çözeltisi bazik özellik gösterir ve zamanla bozunarak oksijen ve sodyum klorüre dönüşür. Sodyum hipoklorit, mikroorganizmaların hücre duvarlarını parçalayarak ve enzim sistemlerini bozarak etki gösterir. Bu nedenle bakteriler, virüsler, mantarlar ve diğer patojenlere karşı oldukça etkilidir.
Kullanım Alanları
Sodyum hipoklorit'in çok çeşitli endüstriyel, evsel ve ticari uygulamaları bulunmaktadır:
Su Dezenfeksiyonu
İçme suyu, havuz suyu ve atık su arıtma tesislerinde patojen mikroorganizmaların yok edilmesinde kullanılır.
Evsel Temizlik
Çamaşır suyu olarak banyo, tuvalet, mutfak yüzeylerinin temizliği ve dezenfeksiyonunda kullanılır.
Sağlık Sektörü
Hastane, klinik ve laboratuvarlarda yüzey dezenfeksiyonu, tıbbi alet sterilizasyonunda kullanılır.
Gıda Endüstrisi
Gıda işleme ekipmanlarının, depoların ve üretim alanlarının dezenfeksiyonunda kullanılır.
Tekstil Endüstrisi
Kumaş ağartma işlemlerinde, pamuk ve keten gibi doğal liflerin beyazlatılmasında kullanılır.
Endüstriyel Temizlik
Petrokimya, kağıt ve diğer endüstrilerde ekipman ve tank temizliğinde kullanılır.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer | Birim | Test Metodu |
|---|---|---|---|
| Kimyasal Adı | Sodyum Hipoklorit | - | - |
| Diğer Adlar | Çamaşır Suyu | - | - |
| CAS Numarası | 7681-52-9 | - | - |
| EC No | 231-668-3 | - | - |
| Formül | NaClO | - | - |
| Moleküler Ağırlık | 74.44 | g/mol | - |
| Görünüm | Yeşilimsi-sarı sıvı | - | Görsel |
| Koku | Keskin, klor benzeri | - | - |
| Aktif Klor İçeriği | 10-15 | % | ISO 7393-2 |
| Yoğunluk (20°C) | 1.20-1.25 | g/cm³ | ISO 758 |
| pH Değeri | 11-13 | - | ISO 1842 |
| Kaynama Noktası | 101 (dekompoze) | °C | - |
| Donma Noktası | -20 | °C | - |
| Çözünürlük (Su) | Tamamen karışabilir | - | - |
| Stabilite | Isı ve ışıkta bozunur | - | - |
Güvenlik Bilgileri
Tehlike Sembolleri ve İfadeler
Aşındırıcı Oksitleyici Tahriş Edici Toksisite
Kişisel Koruyucu Ekipman (PPE)
- Kimyasala dayanıklı eldivenler (nitril veya neopren)
- Kimyasal gözlük veya yüz siperi
- Asitlere dayanıklı önlük veya koruyucu giysi
- Uygun solunum koruyucu (klor buharına karşı)
Depolama Koşulları
- Serin, karanlık, iyi havalandırılan bir yerde saklayın
- Orijinal ambalajında, sıkıca kapalı olarak muhafaza edin
- Depolama sıcaklığı: 15-25°C arası
- Asitlerden, yanıcı maddelerden ve metallerden uzak tutun
Yangınla Mücadele
- Güçlü bir oksitleyici olduğu için yangını şiddetlendirebilir
- Yanma ürünleri: Toksik klor gazı, sodyum oksit
- Yangın söndürme için uygun yöntemler: Su spreyi, kuru kimyasal toz
Taşıma ve Depolama
Taşıma
- Kapların sıkıca kapalı olduğundan emin olun
- Dikey pozisyonda taşıyın ve devrilmeye karşı önlem alın
- Asitlerden ve yanıcı maddelerden ayrı taşıyın
- Dökülme durumunda nötralize edici malzeme bulundurun
Depolama
- Kuru, serin ve iyi havalandırılan alanlarda saklayın
- Depolama alanında uygun işaretler bulundurun
- Doğrudan güneş ışığından koruyun
- Yerden yüksek raflarda saklayın
Dökülme Durumunda Alınacak Önlemler
- Maruz kalan personeli alandan uzaklaştırın
- Uygun kişisel koruyucu ekipman kullanın
- Havalandırmayı artırın
- Döküntüyü absorban malzemeyle toplayın
- Nötralize etmek için sodyum tiyosülfat kullanın
Düzenleyici Bilgiler
GHS Sınıflandırması
- Tehlike sınıfı: Aşındırıcı, Oksitleyici, Tahriş Edici
- H290: Metalleri aşındırabilir
- H302: Yutulduğunda zararlı
- H314: Ciddi deri yanıklarına ve göz hasarına neden olur
Önemli Düzenlemeler
- REACH: Kayıtlı
- CLP: Avrupa Birliği sınıflandırmasına uygun
- TSCA: ABD'de kullanım için kayıtlı
- DSL: Kanada'da kullanım için kayıtlı
Çevresel Bilgiler
Çevresel Etki
Sodyum hipoklorit, sucul ortamlarda yüksek toksisite gösterebilir. Yüksek konsantrasyonlarda sucul organizmalar için zararlıdır. Doğada hızla parçalanır ve kalıcı değildir.
Biyolojik Parçalanma
- Su: Hızla parçalanır, klorür iyonlarına dönüşür
- Toprak: Mikrobiyal aktivite ile nötralize olur
- Biyoakümülasyon potansiyeli: Düşük
Atık Yönetimi
- Tehlikeli atık olarak sınıflandırılmıştır
- Küçük miktarlarda su ile seyreltilerek nötralize edilebilir
- Büyük miktarlar için lisanslı atık bertaraf firmaları ile çalışılmalıdır
Sık Sorulan Sorular
Sodyum hipoklorit neden zamanla etkinliğini kaybeder?
Sodyum hipoklorit, ısı, ışık ve metallerin varlığında bozunarak oksijen ve sodyum klorüre dönüşür. Bu nedenle serin, karanlık ve uygun malzemelerden yapılmış kaplarda saklanmalıdır.
Sodyum hipoklorit ile çamaşır suyu aynı şey midir?
Evet, evsel çamaşır suları genellikle %3-6 aktif klor içeren seyreltik sodyum hipoklorit çözeltileridir. Endüstriyel uygulamalarda ise daha yüksek konsantrasyonlar (%10-15 aktif klor) kullanılır.
Sodyum hipoklorit asitlerle karıştırılabilir mi?
Hayır, sodyum hipoklorit asitlerle kesinlikle karıştırılmamalıdır. Bu karışım toksik klor gazı açığa çıkarır. Temizlik ürünleri karıştırılırken bu risk unutulmamalıdır.
Sodyum hipokloritin raf ömrü ne kadardır?
Uygun depolama koşullarında sodyum hipokloritin raf ömrü genellikle 3-6 aydır. Aktif klor içeriği düzenli olarak kontrol edilmelidir.