MDI (Metilen Difenil Diizosiyanat)

Genel Bakış

MDI (Metilen Difenil Diizosiyanat) (C₁₅H₁₀N₂O₂, CAS No: 101-68-8), aromatik diizosiyanatlar sınıfına ait organik bir bileşiktir. Sert köpükler, yapıştırıcılar ve kaplamalar üretiminde yaygın olarak kullanılan bir poliüretan hammaddesidir. MDI, toluen diizosiyanat (TDI) ile birlikte endüstride en çok kullanılan iki diizosiyanattan biridir.

MDI genellikle saf 4,4'-MDI formunda veya polimerik MDI (pMDI) olarak bulunur. Saf MDI kristal katı formunda iken, polimerik MDI kahverengimsi viskoz bir sıvıdır. MDI, yüksek reaktivitesi, düşük buhar basıncı ve mükemmel mekanik özellikleri nedeniyle poliüretan endüstrisinde tercih edilir. İzosiyanat gruplarının (-N=C=O) yüksek reaktivitesi sayesinde poliollerle kolayca reaksiyona girerek poliüretan zincirlerini oluşturur.

Kullanım Alanları

MDI'nin çok çeşitli endüstriyel ve ticari uygulamaları bulunmaktadır:

Teknik Özellikler

Güvenlik Bilgileri

Tehlike Sembolleri ve İfadeler

Toksik Sağlığa Zararlı Aşındırıcı Çevre İçin Zararlı

Kişisel Koruyucu Ekipman (PPE)

• Kimyasala dayanıklı eldivenler (nitril veya viton)
• Kimyasal gözlük veya yüz siperi
• Organik buhar filtreli solunum koruyucu
• Kimyasala dayanıklı önlük veya koruyucu giysi
• Kimyasala dayanıklı ayakkabı veya çizme
• Vücut koruyucu giysi (tam koruma gerektiren durumlarda)

Depolama Koşulları

• Serin, kuru, iyi havalandırılan ve karanlık bir yerde saklayın
• Depolama sıcaklığı: 15-25°C (sıvı MDI), Oda sıcaklığı (katı MDI)
• Orijinal ambalajında, sıkıca kapalı olarak muhafaza edin
• Su, alkoller, aminler ve asitlerden uzak tutun
• Paslanmaz çelik veya özel kaplı kaplarda saklayın
• Azot atmosferinde saklama önerilir
• Donmayı önlemek için sıvı MDI 15°C'nin altına düşmemelidir

Yangınla Mücadele

• Yanıcı bir sıvıdır (parlama noktası 202°C)
• Yanma ürünleri: Hidrojen siyanür, nitrojen oksitler, karbon monoksit
• Yangın söndürme için uygun yöntemler: Kuru kimyasal toz, CO₂, alkole dayanıklı köpük
• Su kullanmayın, su reaksiyona girerek toksik gazlar oluşturabilir
• Büyük yangınlarda alandan uzaklaşın ve profesyonel ekiplere bırakın
• Yangın söndürme sırasında tam koruyucu ekipman kullanın

Taşıma ve Depolama

Taşıma

• Kapların sıkıca kapalı olduğundan emin olun
• Statik elektrik birikimini önlemek için topraklama yapın
• Su, alkoller ve aminlerden ayrı taşıyın
• Dökülme durumunda absorban malzeme (kum, kil) bulundurun
• Paslanmaz çelik veya özel kaplı tanklarda taşıyın
• Taşıma sırasında havalandırmayı sağlayın
• Tehlike etiketli araçlarla taşıyın
• Sıvı MDI taşınırken donmayı önlemek için ısıtmalı tanklar kullanın

Depolama

• Kuru, serin ve iyi havalandırılan alanlarda saklayın
• Depolama alanında uygun işaretler bulundurun
• Doğrudan güneş ışığından koruyun
• Su ve nemden uzak tutun
• Depolama sıcaklığı 30°C'nin üzerine çıkmamalıdır
• Azot gazı ile inertleştirilmiş ortamda saklayın
• Paslanmaz çelik veya özel kaplı tanklar kullanın
• Katı MDI nemden korunarak oda sıcaklığında saklanabilir

Dökülme Durumunda Alınacak Önlemler

• Tüm ateş kaynaklarını derhal kapatın
• Maruz kalan personeli alandan uzaklaştırın
• Uygun kişisel koruyucu ekipman kullanın
• Havalandırmayı artırın
• Döküntüyü absorban malzemeyle (kum, kil, özel absorbanlar) toplayın
• Dökülen alanı bol su ve deterjanla yıkayın (reaksiyon riskine dikkat)
• Atıkları yerel düzenlemelere uygun şekilde bertaraf edin
• Profesyonel temizlik ekiplerinden yardım isteyin

Düzenleyici Bilgiler

GHS Sınıflandırması

• Tehlike sınıfı: Toksik, Aşındırıcı, Sağlığa Zararlı, Çevre İçin Zararlı
• H315: Ciltte tahrişe neden olur
• H317: Alerjik cilt reaksiyonlarına neden olabilir
• H319: Ciddi göz tahrişine neden olur
• H334: Solunum yollarında alerji veya astım semptomlarına neden olabilir
• H335: Solunum sistemini tahriş edebilir
• H410: Sucul organizmalar için çok toksik, uzun süreli etki

Önemli Düzenlemeler

• REACH: Kayıtlı (SVHC listesinde)
• CLP: Avrupa Birliği sınıflandırmasına uygun
• TSCA: ABD'de kullanım için kayıtlı
• DSL: Kanada'da kullanım için kayıtlı
• Kimyasalların Envanteri: Çin, Japonya, Kore ve diğer ülkelerde kayıtlı
• Seveso III Direktifi: Büyük kaza riski olarak sınıflandırılmıştır

Uygunluk Sertifikaları

• ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi
• ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistemi
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi
• Responsible Care® sertifikası
• Güvenlik Veri Formu (SDS) mevcuttur
• Analiz Sertifikası (CoA) mevcuttur

Çevresel Bilgiler

Çevresel Etki

MDI, sucul ortamlarda toksik etki gösterebilir. Suyla hızlı reaksiyona girerek polimerize olur ve bu süreçte ısı açığa çıkar. Atmosferde su buharı ile reaksiyona girerek karbondioksit ve aminlere dönüşür. Toprakta hızlı bir şekilde reaksiyona girerek polimerize olur. Biyoakümülasyon potansiyeli orta düzeydedir (log Kow: 4.1-4.5) ve sucul organizmalar için toksiktir.

Biyolojik Parçalanma

• Su: Hızlı hidroliz (yarı ömür: 1-2 saat)
• Toprak: Mikrobiyal aktivite ile yavaş parçalanır
• Hava: Atmosferde su buharı ile reaksiyona girer (yarı ömür: saatler)
• Biyoakümülasyon potansiyeli: Orta (log Kow: 4.1-4.5)
• Hidroliz ürünleri: Metilen diaminler ve üretanlar

Atık Yönetimi

• Tehlikeli atık olarak sınıflandırılmıştır
• Lisanslı tehlikeli atık bertaraf firmaları ile çalışılmalıdır
• Küçük miktarlar için nötralizasyon ve polimerizasyon uygulanabilir
• Kanalizasyona veya su kaynaklarına dökülmemelidir
• Yerel düzenlemelere uygun şekilde bertaraf edin
• Atık kaplarını sıkıca kapatın ve uygun şekilde etiketleyin

Sık Sorulan Sorular

MDI ve TDI arasındaki temel farklar nelerdir?

MDI ve TDI her ikisi de poliüretan üretiminde kullanılan diizosiyanatlar olmakla birlikte önemli farklılıklara sahiptir. MDI daha düşük buhar basıncına ve daha yüksek moleküler ağırlığa sahiptir, bu nedenle çalışma ortamındaki buhar maruziyeti TDI'ye göre daha düşüktür. MDI genellikle sert köpükler ve yapıştırıcılar için kullanılırken, TDI esnek köpükler için tercih edilir. MDI'nin erime noktası daha yüksektir ve genellikle sıvı formda (polimerik MDI) veya eritilerek kullanılır.

Saf MDI ve polimerik MDI (pMDI) arasındaki fark nedir?

Saf MDI (4,4'-MDI) beyaz kristal katı formunda bulunur ve erime noktası 39-43°C'dir. Polimerik MDI (pMDI) ise kahverengi viskoz bir sıvıdır ve MDI monomerleri ile oligomerlerinin bir karışımıdır. pMDI daha düşük NCO içeriğine sahiptir (yaklaşık %30-32) ve daha yüksek fonksiyonelliğe sahiptir. Saf MDI daha yüksek mekanik özelliklere sahip poliüretanlar üretmek için kullanılırken, pMDI köpük ve yapıştırıcı uygulamalarında daha yaygındır.

MDI nasıl polimerize olur?

MDI, poliollerle (poliol) reaksiyona girerek poliüretan polimerlerini oluşturur. Bu reaksiyonda MDI'nin izosiyanat grupları (-N=C=O) poliolün hidroksil grupları (-OH) ile reaksiyona girerek üretan bağları (-NH-CO-O-) oluşturur. Reaksiyon ekzotermiktir (ısı açığa çıkarır) ve genellikle amin veya kalay bazlı katalizörlerle hızlandırılır. Reaksiyon sırasında zincir uzaması ve çapraz bağlanma meydana gelerek üç boyutlu polimer ağı oluşur.

MDI ile çalışırken hangi güvenlik önlemleri alınmalıdır?

MDI ile çalışırken uygun kişisel koruyucu ekipman (nitril eldiven, kimyasal gözlük, organik buhar filtreli solunum koruyucu) kullanılmalıdır. Çalışma alanı iyi havalandırılmalı ve buhar birikimi önlenmelidir. MDI'nin su, alkoller ve aminlerle teması önlenmelidir. Kaçak ve dökülmelere karşı acil müdahale planı hazır olmalıdır. Çalışanlar düzenli sağlık kontrollerinden geçmelidir. Çalışma alanında yemek, içmek ve sigara içmek yasaklanmalıdır.

MDI nasıl depolanmalı ve taşınmalıdır?

MDI kuru, serin (15-25°C) ve iyi havalandırılan alanlarda saklanmalıdır. Sıvı MDI donmayı önlemek için 15°C'nin altına düşmemelidir. Azot atmosferinde saklama önerilir. Paslanmaz çelik veya özel kaplı kaplar kullanılmalıdır. Taşıma sırasında kaplar sıkıca kapatılmalı ve topraklanmalıdır. Su, alkoller ve aminlerden ayrı taşınmalıdır. Tehlikeli madde etiketli araçlarla taşınmalıdır.